http://leksykonkultury.ceik.eu/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Versens 2026-05-25T08:50:52Z Wkład użytkownika MediaWiki 1.30.0 http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_pw._%C5%9Bw._Bart%C5%82omieja_w_Pas%C5%82%C4%99ku&diff=76790 2016-01-30T19:35:19Z

<p>Versens: aktualizacja adresu strony Historia kościoła św. Bartłomieja</p> <hr /> <div>[[image:kosc paslek.jpg|thumb|right|290px|Źródło: [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:SM_Pas%C5%82%C4%99k_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw_Bart%C5%82omieja_%280%29_ID_645077.jpg Wikimedia Commons]]]<br /> Zabytek architektury sakralnej wzniesiony na początku XIV wieku. <br /> <br /> ==Lokalizacja==<br /> Kościół wzniesiono na terenie [[ewim:Pasłęk|Pasłęka]], w obrębie średniowiecznej zabudowy miasta (obecny Plac św. Wojciecha). <br /> <br /> ==Historia==<br /> Pierwsza wzmianka dotycząca tego kościoła pochodzi z 1298 roku. Wówczas to W. M. Meinchard z Querfurtu przyznał na utrzymanie przyszłej parafii 4 włóki ziemi (około 72 hektarów) i plac pod budowę nowej świątyni. Kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja wzniesiono w pierwszych latach XIV wieku (obecne prezbiterium). Około 1350 roku powstał korpus nawowy, a także wieża dzwonnicza. W 1543 roku miał miejsce wielki pożar świątyni. Odbudowano ją w drugiej połowie XVI wieku; bryła zachowała charakter gotycki, a wnętrzu nadano barokowy wystrój. Z tego okresu pochodzi kruchta południowa (1566 rok). W 1751 roku przeprowadzono kapitalny remont kościoła. Z wcześniejszej budowli pozostawiono nietknięte tylko ściany. Powiększono wówczas górne okna i zrobiono nowe – dolne, usunięto trzy pary gotyckich filarów (została tylko jedna para pod chórem), wcześniejszy sufit gipsowy zastąpiono drewnianym, beczkowym. Nakryto też kościół nowym dachem i rozebrano schody prowadzące na wieżę. Po pożarze z 1752 roku wieżę nakryto dachem ostrosłupowym z barokową latarnią. W 1851 roku dobudowano skarpy wzmacniające ściany kościoła, a w 1869 przeprowadzono kolejny jego remont. W 1922 roku pożar po raz kolejny zniszczył wieżę kościelną. Przy odbudowie zamieniono jej zwieńczenie z barokowego na namiotowe. Od początków istnienia do 1525 roku świątynia służyła katolikom. Następnie, na skutek reformacji, została przejęta przez ewangelików. Od 1946 roku znów służy katolikom. Stanowi siedzibę [[ewim:Parafia pw. św. Józefa w Pasłęku|parafii pw. św. Józefa w Pasłęku]]. W połowie lat 70-tych XX wieku w kościele przeprowadzono szereg remontów, m.in. zamurowano dolne okna, wytynkowano blendy dookoła kościoła i wieży, położono nowe posadzki, wykonano remonty dachów, przeprowadzono konserwację ołtarza, ambony i organ.<br /> <br /> ==Opis==<br /> Jest to budowla jednonawowa, halowa, wzniesiona na rzucie prostokąta o wymiarach wewnętrznych 29 na 18 m. Do jej południowo-zachodniego narożnika przylega trzypiętrowa wieża w kształcie ostrosłupa o podstawie kwadratowej (w przyziemiu szeroko otwarta do wnętrza). Jest ona udekorowana blendami (ślepymi oknami lub wnękami) i zwieńczona smukłym czterospadowym hełmem z dachem siodłowym. W kościele znajduje się krótki i wąski chór. <br /> <br /> ==Wyposażenie==<br /> Wśród najcenniejszych zabytków kościoła wymienia się dzieła z warsztatu [[ewim:Izaak Riga|Izaaka Rigi]]: <br /> *ołtarz główny ze sceną ukrzyżowania z 1687 roku, polichromowany przez [[ewim:Gotfryd Hintz|Gotfryda Hintza]] z [[ewim:Królewiec |Królewca]] w 1692 roku), <br /> *ambonę z włoskimi polichromiami z 1690 roku, <br /> *jeden z konfesjonałów z tego samego okresu. <br /> Tutejsze [[Organy z kościoła pw. św. Bartłomieja w Pasłęku |organy mechaniczne]] o 36 głosach, zbudowane zostały w latach 1717-1719 przez [[ewim:Andreas Hildebrandt|Andreasa Hildebrandta]] z Gdańska (prospekt instrumentu wykonany został prawdopodobnie przez warsztat snycerski z [[ewim:Elbląg|Elbląga]]). <br /> W kościele znajdują się także: dzwon z 1717 roku, kamień na wodę święconą z XVI wieku, a także okucia drzwiowe z XV wieku, płyty nagrobkowe i cenne lichtarze.<br /> <br /> ==Ciekawostki==<br /> *W 1635 roku w kościele odbyły się wstępne rozmowy na temat układu pokojowego pomiędzy Polską a Szwecją. <br /> *W trakcie prac archeologicznych, prowadzonych pod koniec lat 90-tych XX wieku, odkryto tunel łączący kościół z pobliskim [[Zamek w Pasłęku|zamkiem]]. <br /> <br /> ==Zobacz też==<br /> *[[Kościół pw. św. Jerzego w Pasłęku]]<br /> *[[ewim:Parafia pw. św. Józefa w Pasłęku|Parafia pw. św. Józefa w Pasłęku]]<br /> *[[ewim:Izaak Riga|Izaak Riga]]<br /> *[[ewim:Gotfryd Hintz|Gotfryd Hintz]]<br /> *[[ewim:Andreas Hildebrandt|Andreas Hildebrandt]]<br /> <br /> ==Bibliografia==<br /> #Panimasz, Katarzyna: ''Perły architektury sakralnej / Katarzyna Panimasz // „Magazyn Elbląski”. - 2006, nr 0, s. 26-28.<br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Kościoły na Warmii, Mazurach i Powiślu'' / Andrzej Rzempołuch. – Olsztyn : Wydawnictwo Offer, 1991. – S. 46. <br /> #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. – Olsztyn : Remix, 1992. – S. 121.<br /> <br /> ==Linki==<br /> *''Historia kościoła św. Bartłomieja w Pasłęku'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://http://swietyjozefpaslek.pl/historia/kosciol-sw-bartlomieja-w-pasleku/ swietyjozefpaslek.ol] [dostęp 30.01.2016 r.]. <br /> *''Historia, zabytki i piękno Pasłęka'', materiał zamieszczony na stronie internetowej, [http://www.paslek.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=862&amp;Itemid=4 www.paslek.pl] [dostęp 24.10.2013 r.].<br /> <br /> <br /> [[Category:Kościoły i kaplice]]<br /> [[Category:Powiat elbląski]]<br /> [[Category:Pasłęk (gmina miejsko-wiejska)]]<br /> [[Category:1301-1400]]</div>

Versens