Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Tłokowie - Historia wersji

Konrad o 10:44, 11 sty 2022

2022-01-11T10:44:38Z

Maja o 09:09, 11 sty 2022

2022-01-11T09:09:17Z

Maja o 08:59, 11 sty 2022

2022-01-11T08:59:08Z

Konrad o 15:07, 20 gru 2021

2021-12-20T15:07:38Z

Maja: dodatnie dokładnego opisu obiektu

2021-12-13T20:56:22Z

dodatnie dokładnego opisu obiektu

Konrad o 07:24, 23 cze 2015

2015-06-23T07:24:11Z

Arom2001 o 10:35, 18 lis 2014

2014-11-18T10:35:25Z

LPF o 09:26, 10 sie 2014

2014-08-10T09:26:45Z

Konrad o 06:59, 23 lip 2014

2014-07-23T06:59:48Z

Arom2001 o 10:45, 20 mar 2014

2014-03-20T10:45:48Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: Tłokowo kościół.jpeg|thumb|right|200px| Fot. Janusz Gerszberg ]]
+[[Image: Tłokowo kościół.jpeg|thumb|right|350px| Fot. Janusz Gerszberg ]]
-[[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
+[[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg|thumb|right|350px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
-[[Image: kosciol_jan_tlokowo_2a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
+[[Image: kosciol_jan_tlokowo_2a.jpg|thumb|right|350px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
 Zabytek architektury sakralnej wzniesiony pod koniec XIV wieku.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: Tłokowo_kościół.jpg|thumb|right|200px| Fot. Janusz Gerszberg ]]
+[[Image: Tłokowo kościół.jpeg|thumb|right|200px| Fot. Janusz Gerszberg ]]
 [[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
 [[Image: kosciol_jan_tlokowo_2a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski ]]

← poprzednia wersja		Wersja z 08:59, 11 sty 2022
Linia 1:		Linia 1:
		+	[[Image: Tłokowo_kościół.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Janusz Gerszberg ]]
	[[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Mieczysław Kalski ]]		[[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Mieczysław Kalski ]]
	[[Image: kosciol_jan_tlokowo_2a.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Mieczysław Kalski ]]		[[Image: kosciol_jan_tlokowo_2a.jpg\|thumb\|right\|200px\| Fot. Mieczysław Kalski ]]

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 ==Historia==
-Wieś Tłokowo (niem. Lokau) położona jest w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany. Lokacji wsi dokonał biskup warmiński Eberhard z Nysy w 1318 roku, powtórnie w 1321 roku. Zasadźcą wsi był  niejaki Ludwig. Datowanie obecnego, murowanego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela jest w literaturze przedmiotu określane na lata 1370-1380 lub ok. 1400. Obiekt został wybudowany w randze kościoła parafialnego, prawa parafii utracił jednak w 1476 r., stając się filią kościoła św. Bartłomieja w Jezioranach. Na przestrzeni wieków obiekt był nieznacznie przebudowywany, w 1622 roku dostawiono barokowe ossarium od wschodu, a w XVIII wieku kruchtę od południa oraz drewnianą wieżę od zachodu. Do znaczących ingerencji w oryginalną strukturę budowlaną kościoła należy wybicie nowych, prostokątnych otworów okiennych w miejscu  gotyckich (w okresie nowożytnym).
+Wieś Tłokowo (niem. Lokau) położona jest w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany. Lokacji wsi dokonał biskup warmiński Eberhard z Nysy w 1318 roku, powtórnie w 1321 roku. Zasadźcą wsi był  niejaki Ludwig. Datowanie obecnego, murowanego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela jest w literaturze przedmiotu określane na lata 1370-1380 lub ok. 1400. Obiekt został wybudowany w randze kościoła parafialnego, prawa parafii utracił jednak w 1476 r., stając się filią kościoła św. Bartłomieja w Jezioranach.
 W latach 90-tych XX wieku przeprowadzono prace konserwatorskie, mające na celu odsłonięcie malowideł ściennych i ich utrwalenie.
 ==Opis==
 	Kościół w Tłokowie to budowla orientowana, założona na rzucie prostokąta, jednoprzestrzenna z prosto zakończonym prezbiterium, z kwadratową zakrystią od północy, kwadratową kruchtą od południa, niewielkim ossarium na planie zbliżonym do kwadratu od wschodu (nieznacznie przesuniętym z osi w kierunku południowym) oraz wieżą na planie prostokąta na osi ściany zachodniej.
 	Budowla jest przykładem prostego, wiejskiego kościoła salowego na Warmii. Ściany kościoła murowane są z cegły w wątku gotyckim (z użyciem cegieł zendrowanych), wzniesione na kamiennym cokole; ściany kruchty południowej są ceglano-kamienne. Na ścianach korpusu zachowały się otwory maculcowe (po rusztowaniach). Zwężająca się wieża kościelna została wzniesiona w konstrukcji drewnianej, na kamiennym cokole, oszalowana deskowaniem z listwowaniem. Wykończone w tynku lub z pozostałościami tynku są ościeża okienne z prostymi opaskami wokół okien, ściany kruchty południowej, blendy oraz wgłębne fryzy na korpusie i szczytach.
-	Bryła kościoła jest przykryta dachem dwuspadowym, podobnie najniższe ossarium; zakrystia i kruchta - dachami dwuspadowym, poprzecznymi, przy czym kalenica kruchty sięga wysokości fryzu podokapowego korpusu nawowego, a zakrystii wchodzi w połać główną dachu. Wieża kościoła posiada dach namiotowy, czteropołaciowy z iglicą. Na całym kościele położona jest dachówka ceramiczna esówka. Nad nawą kościoła zachowała się więźba dachowa storczykowa, pochodząca przypuszczalnie z końca XIV lub pocz. XV wieku.
+Budowla jest przykładem prostego, wiejskiego kościoła salowego na Warmii. Ściany kościoła murowane są z cegły w wątku gotyckim (z użyciem cegieł zendrowanych), wzniesione na kamiennym cokole; ściany kruchty południowej są ceglano-kamienne. Na ścianach korpusu zachowały się otwory maculcowe (po rusztowaniach). Zwężająca się wieża kościelna została wzniesiona w konstrukcji drewnianej, na kamiennym cokole, oszalowana deskowaniem z listwowaniem. Wykończone w tynku lub z pozostałościami tynku są ościeża okienne z prostymi opaskami wokół okien, ściany kruchty południowej, blendy oraz wgłębne fryzy na korpusie i szczytach.
 	Ściany podłużne kościoła są przeprute wtórnymi oknami prostokątnymi, prosto zakończonymi (dwoma w ścianie północnej i trzema w południowej). Ostrołukowe okno o uskokowych ościeżach zachowane jest w ścianie wschodniej zakrystii. Ossarium posiada dwudzielny, półokrągły otwór, z ceglanym filarkiem pośrodku. Gotycką artykulację architektoniczną elewacji tworzą pary wąskich blend ostrołukowych, do połowy tynkowanych, umieszczonych nad cokołem, odpowiednio - trzy pary pomiędzy oknami na ścianie północnej oraz po dwie na skrajach ściany wschodniej i zachodniej. Na ścianie wschodniej nawy pary te flankują środkową blendę dwuuskokową i ostrołukową. Pojedyncza para prostokątnych blend dodatkowo znajduje się w zachodniej części ściany południowej korpusu. Ściany kościoła obiegają wgłębne fryzy - podokapowy (na wysokości nadproży okiennych), który wyodrębnia dodatkowo szczyty oraz drugi, przecinający biforyjne blendy mniej więcej w połowie ich wysokości.
-	Kościół wyróżnia okazały, gotycki szczyt wschodni, rozczłonkowany przekątniowo ustawionymi słupkami, przechodzącymi w sterczyny, zwieńczone dwuspadowymi daszkami oraz ostrołukowymi blendami wypełniającymi przestrzeń pomiędzy słupkami na czterech kondygnacjach. Podziały wertykalne na kondygnacje tworzą pasy gładkiego fryzu, opasujące słupki sterczynowe. Dekoracyjność formy wzmacniają trójkątne szczyciki z okrągłymi przezroczami, umieszczone na przedłużeniu osi z blendami, a w zwieńczeniu – sterczyna - sygnaturka. W blendach zachowały się fragmenty dekoracji maswerkowej rytej w tynku. Szczyt zachodni jest w formie analogiczny do wschodniego, częściowo przesłonięty przez wieżę. Szczyt zakrystii, prawdopodobnie wtórnie przemurowany, wypełniają blendy o łukach odcinkowych i ostrych. Imitację słupków sterczynowych szczytu stanowią pojedyncze cegły ułożone w pionie na płask rębem skośnym. Kruchta jest zwieńczona szczytem barokowym o wypukło-wklęsłym wykroju. Do kruchty prowadzi ostrołukowy, uskokowy portal, po bokach którego znajdują się wąskie wnęki o łukach ostrych, nad portalem szersza blenda o odcinkowym zamknięciu.
+Bryła kościoła jest przykryta dachem dwuspadowym, podobnie najniższe ossarium; zakrystia i kruchta - dachami dwuspadowym, poprzecznymi, przy czym kalenica kruchty sięga wysokości fryzu podokapowego korpusu nawowego, a zakrystii wchodzi w połać główną dachu. Wieża kościoła posiada dach namiotowy, czteropołaciowy z iglicą. Na całym kościele położona jest dachówka ceramiczna esówka. Nad nawą kościoła zachowała się więźba dachowa storczykowa, pochodząca przypuszczalnie z końca XIV lub pocz. XV wieku.
 	 Z wieży do wnętrza obiektu prowadzi ostrołukowy portal ujęty prostokątną niszą. Wnętrze salowe kościoła kryte jest drewnianym stropem. Na ścianach zachowały się gotyckie polichromie z poł. XV w. ze scenami z pasji Chrystusa (Biczowanie, Cierniem Ukoronowanie, Chrystus przed Piłatem) nad malowanym fryzem z ornamentem roślinnym i maswerkowym, a także zacheuszki na ścianach.
 ==Wyposażenie==
 Pozostałe elementy wyposażenia to:
-- ołtarz główny z obrazem św. Jana Chrzciciela fundacji rodziny Stanisławskich herbu Sulima, 1702 r.;
+*ołtarz główny z obrazem św. Jana Chrzciciela fundacji rodziny Stanisławskich herbu Sulima, 1702 r.;
-- ołtarz boczny z obrazem Zaślubin Józefa i Marii, 1698 r.;
+*ołtarz boczny z obrazem Zaślubin Józefa i Marii, 1698 r.;
-- ołtarz boczny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem i rzeźbami św. Piotra i Pawła, koniec XVI w.;
+*ołtarz boczny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem i rzeźbami św. Piotra i Pawła, koniec XVI w.;
-- konfesjonał z obrazem Ukrzyżowanie na zaplecku, 1 poł.  XVII w.;
+*konfesjonał z obrazem Ukrzyżowanie na zaplecku, 1 poł.  XVII w.;
-- ambona z bramką z 1620 r.;
+*ambona z bramką z 1620 r.;
-- ława przyścienna z poł. XVII w.;
+*ława przyścienna z poł. XVII w.;
-- antependium kurdybanowe, ok. 1685;
+*antependium kurdybanowe, ok. 1685;
-- chór muzyczny, XIX w.;
+*chór muzyczny, XIX w.;
-- granitowa chrzcielnica.
+*granitowa chrzcielnica.

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 ==Historia==
-Świątynię wzniesiono w latach 1370-1390. Około 1500 roku została ona gruntownie przebudowana. W 1622 roku od wschodu dostawiono do niej kaplicę grobową, a w XVIII wieku drewnianą wieżę dzwonniczą oraz niewielką kruchtę. W tym czasie wymieniono także okna. W takim kształcie budowla przetrwała do dnia dzisiejszego. W latach 90-tych XX wieku przeprowadzono w niej prace konserwatorskie, mające na celu odsłonięcie malowideł ściennych i ich utrwalenie.
+Wieś Tłokowo (niem. Lokau) położona jest w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany. Lokacji wsi dokonał biskup warmiński Eberhard z Nysy w 1318 roku, powtórnie w 1321 roku. Zasadźcą wsi był  niejaki Ludwig. Datowanie obecnego, murowanego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela jest w literaturze przedmiotu określane na lata 1370-1380 lub ok. 1400. Obiekt został wybudowany w randze kościoła parafialnego, prawa parafii utracił jednak w 1476 r., stając się filią kościoła św. Bartłomieja w Jezioranach. Na przestrzeni wieków obiekt był nieznacznie przebudowywany, w 1622 roku dostawiono barokowe ossarium od wschodu, a w XVIII wieku kruchtę od południa oraz drewnianą wieżę od zachodu. Do znaczących ingerencji w oryginalną strukturę budowlaną kościoła należy wybicie nowych, prostokątnych otworów okiennych w miejscu  gotyckich (w okresie nowożytnym).
 ==Opis==
-Jest to kościół orientowany, murowany z czerwonej cegły, w stylu gotyckim. Posiada wnętrze o charakterze salowym, bez wyodrębnionego prezbiterium. Od zachodu do jej korpusu przylega masywna drewniana wieża wykonana z drewnianych belek i obudowana deskami. Po stronie południowej znajduje się niewielka barokowa kruchta, a od zachodu zakrystia. Elewacje kościoła zdobią kunsztowne szczyty, każdy przedzielony graniastymi słupkami na 16 pól blendowych, o uskokach złożonych z trójkątnych szczycików i sterczyn. We wnętrzu zachowały się fragmenty gotyckich polichromii z połowy XV wieku, a także dekoracje maswerkowe ryte w tynku. Większe partie malowideł (postacie świętych, fryzy ornamentalne, krzyże) odsłonięte zostały na ścianach bocznych – m.in. sceny Biczowania, Koronowania cierniem i Chrystusa przed Piłatem.
+	Kościół w Tłokowie to budowla orientowana, założona na rzucie prostokąta, jednoprzestrzenna z prosto zakończonym prezbiterium, z kwadratową zakrystią od północy, kwadratową kruchtą od południa, niewielkim ossarium na planie zbliżonym do kwadratu od wschodu (nieznacznie przesuniętym z osi w kierunku południowym) oraz wieżą na planie prostokąta na osi ściany zachodniej.
 ==Wyposażenie==
-We wnętrzu znajdują się trzy ołtarze. Ołtarz główny, z obrazem św. Jana Chrzciciela w centrum, pochodzi z 1702 roku. W lewym ołtarzu bocznym, z 1621 roku, umieszczono gotyckie rzeźby św. Katarzyny i św. Barbary z początku XV wieku. W ołtarzu prawym, z XVII wieku, znajdują się figury św. Piotra i Pawła z XVI wieku. W kościele znajduje się także późnorenesansowa, bogato zdobiona ambona z XVI wieku i obrazy z przełomu XVII i XVIII wieku.
+Pozostałe elementy wyposażenia to:
 ==Bibliografia==
@@ Linia 20: / Linia 37: @@
 #Rzempołuch, Andrzej: ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'' / Andrzej Rzempołuch. - Olsztyn : Remix, 1992. – S. 20-21.
 #Skurzyński, Piotr: ''Warmia i polskie Dolne Prusy: przewodnik turystyczny'' / Piotr Skurzyński. - Gdynia : Wydawnictwo Region, 2012. – S. 72.
 ==Linki==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski.<br>Źródło: [http://i.wm.pl/00/03/09/67/f/dsc09222-737140.jpg www.i.wm.pl] ]]
+[[Image: kosciol_jan_tlokowo_1.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
-[[Image: kosciol_jan_tlokowo_2.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Wieliczko.<br>Źródło: ''Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej. T. 1'', red. B. Magdziarz, Olsztyn 1999, s. 174.]]
+[[Image: kosciol_jan_tlokowo_2a.jpg|thumb|right|200px| Fot. Mieczysław Kalski ]]
 [[Image: kosciol_jan_tlokowo_3.jpg|thumb|left|200px| Fot. Engels. 1938 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 058884.]]
 [[Image: kosciol_jan_tlokowo_4.jpg|thumb|right|200px| Dzwon kościelny wykonany w latach 1701/1800. Fot. Engels. 1938 rok.<br>Źródło: ''Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji'', Warszawa IS PAN, 2006, nr 059414.]]

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 *Grabowski, Andrzej: ''Tłokowo: Kościół św. Jana Chrzciciela'', [http://mojemazury.pl/62461,Tlokowo-Kosciol-sw-Jana-Chrzciciela.html#axzz2jOsPTMuj www.mojemazury.pl] [dostęp 31.10.2013 r.]
-[[Category:Obiekty architektury]]
 [[Category:Kościoły i kaplice]]
-[[Category:Historia kultury]]
 [[Category:Powiat olsztyński]]
 [[Category:Jeziorany (gmina miejsko-wiejska)]]
 [[Category:1301-1400]]

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 ==Lokalizacja==
-Kościół wybudowano na stromym pagórku, we wsi [[ewim:Tłokowo |Tłokowo]] (niem. Lokau). Wieś znajduje się w gminie [[ewim:Jeziorany |Jeziorany]], w powiecie olsztyńskim.
+Kościół wybudowano na stromym pagórku, we wsi [[ewim:Tłokowo |Tłokowo]] (niem. Lokau). Wieś znajduje się w [[ewim:Gmina Jeziorany |gminie Jeziorany]], w [[ewim:Powiat olsztyński| powiecie olsztyńskim]].
 ==Historia==