Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
(Nie pokazano 8 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
Linia 12: | Linia 12: | ||
==Historia== | ==Historia== | ||
− | Teatr powstał w 1925 r. jako dar dla mieszkańców Allenstein za zwycięstwo w plebiscycie. Stąd jego nazwa - „Der Treudanktheater” (z niem. „W podzięce za wierność”), pod którą funkcjonował do 1945 r. W tym okresie w repertuarze placówki znajdowały się sztuki teatralne oraz operowe i operetkowe (prezentowane w języku niemieckim). 18 listopada 1945 r. po raz pierwszy teatr zaistniał jako polska scena pod nazwą Teatru Warmii i Mazur. W trudnych warunkach lokalowych wystawiono wówczas „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej w reżyserii [[Artur Młodnicki |Artura Młodnickiego]]. Od 1946 r. instytucja funkcjonuje pod obecna nazwą Teatru im. Stefana Jaracza. W pierwszym zespole artystycznym znaleźli się: [[Maria Homerska]], [[Hanna Skarżanka]], [[Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa]], [[Karol Adwentowicz]], [[Jan Kurnakowicz]], [[Stanisław Igar]], [[Stanisław Milski]], [[Janusz Strachocki]]. Jednym z pierwszych kierowników muzycznych był pianista, [[ewim:Mirosław Dąbrowski|Mirosław Dąbrowski]]. Ważną rolę w rozwoju teatru odegrał dyrektor placówki [[Aleksander Sewruk]]. Teatr poza funkcjonowaniem sceny olsztyńskiej jednocześnie prowadził działalność objazdową na terenie regionu i województw sąsiednich. Do 1975 r. teatr posiadał także scenę w Elblągu. Dzisiaj jego filialna scena znajduje się w Mrągowie. Uczestniczył ponadto w festiwalach i przeglądach ogólnopolskich, m.in. w Festiwalu Teatrów Polski Północnej, Festiwalu Małych Form w Szczecinie, Warszawskich Spotkaniach Teatralnych oraz w Teatrze TV. Gościł także na scenach zagranicznych. Do końca lat 60-tych teatr utrzymywał charakter sceny prowincjonalnej. W repertuarze dominowały sztuki realistyczne i psychologiczno-obyczajowe oraz o wymowie antywojennej, a także inscenizacje polskich i obcych dzieł klasycznych. W latach 90-tych na scenie odbywały się ponadto spektakle dla dzieci i widowiska muzyczne, łączące w przedstawieniach słowo z muzyką, tańcem i śpiewem. W 1991 r. przy teatrze rozpoczęło działalność [[Policealne Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka w Olsztynie |Policealne Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka]] ze specjalnością: aktorstwo dramatyczne, którego dyrektorem został [[Janusz Kijowski]]. Od 2004 r. funkcję dyrektora | + | Teatr powstał w 1925 r. jako dar dla mieszkańców Allenstein za zwycięstwo w plebiscycie. Stąd jego nazwa - „Der Treudanktheater” (z niem. „W podzięce za wierność”), pod którą funkcjonował do 1945 r. W tym okresie w repertuarze placówki znajdowały się sztuki teatralne oraz operowe i operetkowe (prezentowane w języku niemieckim). |
+ | |||
+ | 18 listopada 1945 r. po raz pierwszy teatr zaistniał jako polska scena pod nazwą Teatru Warmii i Mazur. W trudnych warunkach lokalowych wystawiono wówczas „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej w reżyserii [[Artur Młodnicki |Artura Młodnickiego]]. | ||
+ | |||
+ | Od 1946 r. instytucja funkcjonuje pod obecna nazwą Teatru im. Stefana Jaracza. W pierwszym zespole artystycznym znaleźli się: [[Maria Homerska]], [[Hanna Skarżanka]], [[Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa]], [[Karol Adwentowicz]], [[Jan Kurnakowicz]], [[Stanisław Igar]], [[Stanisław Milski]], [[Janusz Strachocki]]. Jednym z pierwszych kierowników muzycznych był pianista, [[ewim:Mirosław Dąbrowski|Mirosław Dąbrowski]]. Ważną rolę w rozwoju teatru odegrał dyrektor placówki [[Aleksander Sewruk]]. Teatr poza funkcjonowaniem sceny olsztyńskiej jednocześnie prowadził działalność objazdową na terenie regionu i województw sąsiednich. Do 1975 r. teatr posiadał także scenę w Elblągu. Dzisiaj jego filialna scena znajduje się w Mrągowie. Uczestniczył ponadto w festiwalach i przeglądach ogólnopolskich, m.in. w Festiwalu Teatrów Polski Północnej, Festiwalu Małych Form w Szczecinie, Warszawskich Spotkaniach Teatralnych oraz w Teatrze TV. Gościł także na scenach zagranicznych. Do końca lat 60-tych teatr utrzymywał charakter sceny prowincjonalnej. W repertuarze dominowały sztuki realistyczne i psychologiczno-obyczajowe oraz o wymowie antywojennej, a także inscenizacje polskich i obcych dzieł klasycznych. | ||
+ | |||
+ | W latach 90-tych na scenie odbywały się ponadto spektakle dla dzieci i widowiska muzyczne, łączące w przedstawieniach słowo z muzyką, tańcem i śpiewem. | ||
+ | W 1991 r. przy teatrze rozpoczęło działalność [[Policealne Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka w Olsztynie |Policealne Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka]] ze specjalnością: aktorstwo dramatyczne, którego dyrektorem został [[Janusz Kijowski]]. | ||
+ | |||
+ | Od 2004 r. do 2018 r. funkcję dyrektora pełnił [[Janusz Kijowski]]. W tym czasie reaktywowana została [[Scena Margines]], jako miejsce dla młodych twórców i formalnych eksperymentów. W repertuarze teatru pojawiły się ponadto przedstawienia odwołujące się do lokalnych wątków i spraw. W 2006 r. teatr uzyskał status Narodowej Instytucji stając się pierwszą jednostką kulturalną w północno-wschodniej Polsce o takiej randze. | ||
+ | |||
+ | W 2014 r. zakończyła się modernizacja i rozbudowa budynku teatru, m.in. powstała nowa Scena Margines, przebudowana została widownia Sceny Dużej, odremontowano Scenę Kameralną. Dobudowano również łącznik między teatrem a budynkiem studium aktorskiego. | ||
==Dyrektorzy== | ==Dyrektorzy== | ||
Linia 31: | Linia 42: | ||
*[[Krzysztof Ziembiński]] (1984-1989) | *[[Krzysztof Ziembiński]] (1984-1989) | ||
*[[Zbigniew Marek Hass]] (1989-2003) | *[[Zbigniew Marek Hass]] (1989-2003) | ||
− | *[[Janusz Kijowski]] (2004- ) | + | *[[Andrzej Fabisiak]] (pełniący obowiązki - 2003) |
+ | *[[Janusz Kijowski]] (2004-2018) <ref>http://gazetaolsztynska.pl/534072,Kijowski-odchodzi-na-chwile-zastapi-go-Hass.html</REF> | ||
+ | *[[Zbigniew Marek Hass]] (pełniący obowiązki) (2018) | ||
+ | *[[Zbigniew Brzoza]] (od 22 listopada 2018 r.)<ref>http://kultura.wm.pl/550197,Teatr-im-Stefana-Jaracza-w-Olsztynie-z-nowym-dyrektorem.html</ref> | ||
==Obecny zespół== | ==Obecny zespół== | ||
− | *[[ | + | *[[Andrzej Fabisiak]] - zastępca dyrektora |
− | |||
− | |||
aktorzy: | aktorzy: | ||
*[[Agnieszka Castellanos-Pawlak]] | *[[Agnieszka Castellanos-Pawlak]] | ||
− | *[[Agnieszka Giza]] | + | *[[Dawid Dziarkowski]] |
+ | *[[Agnieszka Giza-Gradowska]] | ||
*[[Aleksandra Kolan]] | *[[Aleksandra Kolan]] | ||
*[[Alicja Kochańska]] | *[[Alicja Kochańska]] | ||
Linia 46: | Linia 59: | ||
*[[Cezary Ilczyna]] | *[[Cezary Ilczyna]] | ||
*[[Dariusz Poleszak]] | *[[Dariusz Poleszak]] | ||
− | *[[ | + | *[[Ewa Pałuska-Szozda]] |
− | *[[ | + | *[[Marta Markowicz]] |
*[[Grzegorz Gromek]] | *[[Grzegorz Gromek]] | ||
+ | *[[Radosław Jamroż]] | ||
*[[Grzegorz Jurkiewicz]] | *[[Grzegorz Jurkiewicz]] | ||
*[[Hanna Wolicka]] | *[[Hanna Wolicka]] | ||
Linia 63: | Linia 77: | ||
*[[Marzena Bergmann]] | *[[Marzena Bergmann]] | ||
*[[Milena Gauer]] | *[[Milena Gauer]] | ||
+ | *[[Alicja Parczewska]] | ||
*[[Paweł Parczewski]] | *[[Paweł Parczewski]] | ||
*[[Radosław Hebal]] | *[[Radosław Hebal]] | ||
Linia 72: | Linia 87: | ||
===Sceny=== | ===Sceny=== | ||
Stała działalność repertuarowa teatru odbywa się na czterech scenach: | Stała działalność repertuarowa teatru odbywa się na czterech scenach: | ||
− | *Scena Duża ( | + | *Scena Duża (407 miejsc) - to miejsce prezentacji klasyki dramaturgii polskiej i światowej, z włączeniem tytułów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży. Repertuar Dużej Sceny układa się w rodzaj uważnej rozmowy z przeszłością i wydobywania z teatralnego kanonu sensów, które pozwalają lepiej tłumaczyć dzisiejszy świat. To prawo i jednoczesna powinność narodowej instytucji kultury, jaką jest Teatr Jaracza. |
*Scena Kameralna (98 miejsc) - dominantą jest szeroko pojęta dramaturgia współczesna, obejmująca sztuki dramaturgiczne XX wieku oraz najnowsze, często prapremierowe przedstawienia. Jeśli Sceną Dużą rządzi tradycja i klasyka, tak Scena Kameralna buduje oś między zachodnią a wschodnią dramaturgią Europy. | *Scena Kameralna (98 miejsc) - dominantą jest szeroko pojęta dramaturgia współczesna, obejmująca sztuki dramaturgiczne XX wieku oraz najnowsze, często prapremierowe przedstawienia. Jeśli Sceną Dużą rządzi tradycja i klasyka, tak Scena Kameralna buduje oś między zachodnią a wschodnią dramaturgią Europy. | ||
− | *[[Scena Margines]] ( | + | *[[Scena Margines]] (86 miejsc) – cechę konstytutywną stanowi sztuka niezależna, poszukująca i eksperymentatorska, wyznaczająca nowe tendencje w teatrze, generująca pytania na temat najbardziej palących problemów świata nazywanego „ponowoczesnym”. |
− | *[[Scena u Sewruka]] ( | + | *[[Scena u Sewruka]] (50 miejsc) - to miejsce eksponowania młodego teatru – studentów stawiających pierwsze kroki na scenie pod okiem doświadczonych reżyserów-pedagogów – to istota działalności Sceny u Sewruka. Do jej domeny należy zaliczyć zarówno wyrażanie dynamiki i inicjacyjnego charakteru teatralnych debiutów, jak również tworzenie wewnątrzpokoleniowego dialogu młodych ludzi, mieszkających na Warmii i Mazurach. |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
===Festiwale=== | ===Festiwale=== | ||
*[[Olsztyńskie Spotkania Teatralne]] | *[[Olsztyńskie Spotkania Teatralne]] | ||
− | |||
*[[Międzynarodowy Festiwal Teatralny „DEMOLUDY”]] (dawniej jako [[Międzynarodowy Letni Festiwal Teatralny „Na Pomostach"]]) | *[[Międzynarodowy Festiwal Teatralny „DEMOLUDY”]] (dawniej jako [[Międzynarodowy Letni Festiwal Teatralny „Na Pomostach"]]) | ||
===Konkursy=== | ===Konkursy=== | ||
− | *[[Plebiscyt „Teatralna Kreacja Roku”|Teatralna Kreacja Roku]] – nagroda dla | + | *[[Plebiscyt „Teatralna Kreacja Roku”|Teatralna Kreacja Roku]] – nagroda dla najlepszej/ego aktorki/a przyznawana przez jury |
+ | *[[Plebiscyt na "Najpopularniejszą Aktorkę Roku" i "Najpopularniejszego Aktora Roku"]] - nagroda dla aktorki/a przyznawana przez widzów | ||
+ | |||
+ | ==Multimedia== | ||
+ | <youtube>tF8TpcpXT_Q</youtube><br>Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa] | ||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
Linia 100: | Linia 111: | ||
*Strona główna Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie http://www.teatr.olsztyn.pl | *Strona główna Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie http://www.teatr.olsztyn.pl | ||
* Monika Mokrzycka-Pokora, ''Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie'', materiał na stronie [http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/in_te_jaracza_olsztyn www.culture.pl] | * Monika Mokrzycka-Pokora, ''Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie'', materiał na stronie [http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/in_te_jaracza_olsztyn www.culture.pl] | ||
+ | |||
+ | ==Przypisy== | ||
+ | <references/> | ||
[[Category:Olsztyn]] | [[Category:Olsztyn]] |
Aktualna wersja na dzień 09:42, 25 sty 2021
![](/images/thumb/9/9a/Pomnik_jaracza.jpg/290px-Pomnik_jaracza.jpg)
Źródło: Archiwum Andrzeja Cieślaka
![](/images/thumb/3/32/Aleja.jpg/290px-Aleja.jpg)
Źródło:Archiwum Andrzeja Cieślaka
Teatr dramatyczny w Olsztynie, działający od 1925 r., od 2006 r. mający status Narodowej Instytucji Kultury.
Spis treści
Siedziba
ul. 1 Maja 4, 10-118 Olsztyn
Historia
Teatr powstał w 1925 r. jako dar dla mieszkańców Allenstein za zwycięstwo w plebiscycie. Stąd jego nazwa - „Der Treudanktheater” (z niem. „W podzięce za wierność”), pod którą funkcjonował do 1945 r. W tym okresie w repertuarze placówki znajdowały się sztuki teatralne oraz operowe i operetkowe (prezentowane w języku niemieckim).
18 listopada 1945 r. po raz pierwszy teatr zaistniał jako polska scena pod nazwą Teatru Warmii i Mazur. W trudnych warunkach lokalowych wystawiono wówczas „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej w reżyserii Artura Młodnickiego.
Od 1946 r. instytucja funkcjonuje pod obecna nazwą Teatru im. Stefana Jaracza. W pierwszym zespole artystycznym znaleźli się: Maria Homerska, Hanna Skarżanka, Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa, Karol Adwentowicz, Jan Kurnakowicz, Stanisław Igar, Stanisław Milski, Janusz Strachocki. Jednym z pierwszych kierowników muzycznych był pianista, Mirosław Dąbrowski. Ważną rolę w rozwoju teatru odegrał dyrektor placówki Aleksander Sewruk. Teatr poza funkcjonowaniem sceny olsztyńskiej jednocześnie prowadził działalność objazdową na terenie regionu i województw sąsiednich. Do 1975 r. teatr posiadał także scenę w Elblągu. Dzisiaj jego filialna scena znajduje się w Mrągowie. Uczestniczył ponadto w festiwalach i przeglądach ogólnopolskich, m.in. w Festiwalu Teatrów Polski Północnej, Festiwalu Małych Form w Szczecinie, Warszawskich Spotkaniach Teatralnych oraz w Teatrze TV. Gościł także na scenach zagranicznych. Do końca lat 60-tych teatr utrzymywał charakter sceny prowincjonalnej. W repertuarze dominowały sztuki realistyczne i psychologiczno-obyczajowe oraz o wymowie antywojennej, a także inscenizacje polskich i obcych dzieł klasycznych.
W latach 90-tych na scenie odbywały się ponadto spektakle dla dzieci i widowiska muzyczne, łączące w przedstawieniach słowo z muzyką, tańcem i śpiewem. W 1991 r. przy teatrze rozpoczęło działalność Policealne Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka ze specjalnością: aktorstwo dramatyczne, którego dyrektorem został Janusz Kijowski.
Od 2004 r. do 2018 r. funkcję dyrektora pełnił Janusz Kijowski. W tym czasie reaktywowana została Scena Margines, jako miejsce dla młodych twórców i formalnych eksperymentów. W repertuarze teatru pojawiły się ponadto przedstawienia odwołujące się do lokalnych wątków i spraw. W 2006 r. teatr uzyskał status Narodowej Instytucji stając się pierwszą jednostką kulturalną w północno-wschodniej Polsce o takiej randze.
W 2014 r. zakończyła się modernizacja i rozbudowa budynku teatru, m.in. powstała nowa Scena Margines, przebudowana została widownia Sceny Dużej, odremontowano Scenę Kameralną. Dobudowano również łącznik między teatrem a budynkiem studium aktorskiego.
Dyrektorzy
- Stanisław Wolicki (1945-1946)
- Stefan Nafalski (1946-1947)
- Janusz Strachocki (1947-1948)
- Władysław Surzyński (1948-1952)
- Stefan Nafalski (1952-1953)
- Antoni Biliczak (1953)
- Andrzej Michejda (1953-1955)
- Zofia Modrzewska (1955-1957)
- Aleksander Sewruk (1957-1969)
- Jan Błaszyński (1969-1973)
- Janusz Kozłowski (1973-1975)
- Krzysztof Rościszewski (1975-1977)
- Andrzej Rozhin (1977-1978)
- Krzysztof Rościszewski (1978-1984)
- Krzysztof Ziembiński (1984-1989)
- Zbigniew Marek Hass (1989-2003)
- Andrzej Fabisiak (pełniący obowiązki - 2003)
- Janusz Kijowski (2004-2018) [1]
- Zbigniew Marek Hass (pełniący obowiązki) (2018)
- Zbigniew Brzoza (od 22 listopada 2018 r.)[2]
Obecny zespół
- Andrzej Fabisiak - zastępca dyrektora
aktorzy:
- Agnieszka Castellanos-Pawlak
- Dawid Dziarkowski
- Agnieszka Giza-Gradowska
- Aleksandra Kolan
- Alicja Kochańska
- Anna Lipnicka
- Artur Steranko
- Cezary Ilczyna
- Dariusz Poleszak
- Ewa Pałuska-Szozda
- Marta Markowicz
- Grzegorz Gromek
- Radosław Jamroż
- Grzegorz Jurkiewicz
- Hanna Wolicka
- Irena Telesz-Burczyk
- Jarosław Borodziuk
- Jerzy Lipnicki
- Joanna Fertacz
- Katarzyna Kropidłowska
- Maciej Mydlak
- Małgorzata Rydzyńska
- Marcin Kiszluk
- Marcin Tyrlik
- Marian Czarkowski
- Marzena Bergmann
- Milena Gauer
- Alicja Parczewska
- Paweł Parczewski
- Radosław Hebal
- Wiesława Niemaszek-Szymańska
- Władysław Jeżewski
- Wojciech Rydzio
Działalność
Sceny
Stała działalność repertuarowa teatru odbywa się na czterech scenach:
- Scena Duża (407 miejsc) - to miejsce prezentacji klasyki dramaturgii polskiej i światowej, z włączeniem tytułów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży. Repertuar Dużej Sceny układa się w rodzaj uważnej rozmowy z przeszłością i wydobywania z teatralnego kanonu sensów, które pozwalają lepiej tłumaczyć dzisiejszy świat. To prawo i jednoczesna powinność narodowej instytucji kultury, jaką jest Teatr Jaracza.
- Scena Kameralna (98 miejsc) - dominantą jest szeroko pojęta dramaturgia współczesna, obejmująca sztuki dramaturgiczne XX wieku oraz najnowsze, często prapremierowe przedstawienia. Jeśli Sceną Dużą rządzi tradycja i klasyka, tak Scena Kameralna buduje oś między zachodnią a wschodnią dramaturgią Europy.
- Scena Margines (86 miejsc) – cechę konstytutywną stanowi sztuka niezależna, poszukująca i eksperymentatorska, wyznaczająca nowe tendencje w teatrze, generująca pytania na temat najbardziej palących problemów świata nazywanego „ponowoczesnym”.
- Scena u Sewruka (50 miejsc) - to miejsce eksponowania młodego teatru – studentów stawiających pierwsze kroki na scenie pod okiem doświadczonych reżyserów-pedagogów – to istota działalności Sceny u Sewruka. Do jej domeny należy zaliczyć zarówno wyrażanie dynamiki i inicjacyjnego charakteru teatralnych debiutów, jak również tworzenie wewnątrzpokoleniowego dialogu młodych ludzi, mieszkających na Warmii i Mazurach.
Festiwale
- Olsztyńskie Spotkania Teatralne
- Międzynarodowy Festiwal Teatralny „DEMOLUDY” (dawniej jako Międzynarodowy Letni Festiwal Teatralny „Na Pomostach")
Konkursy
- Teatralna Kreacja Roku – nagroda dla najlepszej/ego aktorki/a przyznawana przez jury
- Plebiscyt na "Najpopularniejszą Aktorkę Roku" i "Najpopularniejszego Aktora Roku" - nagroda dla aktorki/a przyznawana przez widzów
Multimedia
Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa
Bibliografia
- Prusiński, Tadeusz: Jest Teatr w Olsztynie / Tadeusz Prusiński. – Olsztyn : Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie ; Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2005.
- Olsztyn 1945-2005 : kultura i nauka / pod red. Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego. – Olsztyn : Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2006. – S. 373-410.
- XV lat Teatru im. Stefana Jaracza na Warmii i Mazurach / red. Edward Martuszewski, Tadeusz Trepanowski, Jerzy Żułkwa. - Olsztyn : Wydawnictwo Pojezierze, 1960.
Zobacz też
- Strona główna Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie http://www.teatr.olsztyn.pl
- Monika Mokrzycka-Pokora, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie, materiał na stronie www.culture.pl